In uitvoering van het Verzameldecreet Omgeving 2024 keurde de Vlaamse Regering in juli 2025 een vereenvoudigd vergunningenstelsel goed dat naar verwachting eind 2025 of begin 2026 in werking zal treden.

Een aantal bijkomende stedenbouwkundige handelingen zullen via aanpassing van het Vrijstellingenbesluit worden vrijgesteld van vergunning. Het gaat hier over kleinere stedenbouwkundige handelingen met een beperkte impact. De bijzonderste voor de gewone burger zijn de wijzigingen aan gevels zonder volume-uitbreiding en binnenwerkenverbouwingen en dit voor zover aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Ook wordt de vrijstelling voor stekkerzonnepanelen verduidelijkt en worden er specifieke vrijstellingen voor landbouwers voorzien, zoals schuilhokken tot 100m².

Deze uitbreiding van het toepassingsgebied van het Vrijstellingenbesluit gaat gepaard met een wijziging van het systeem van meldingsplicht, de afgeslankte variant van de vergunningsprocedure.

Er wordt principieel gekozen om het systeem van meldingsplicht zoveel als mogelijk te beperken. Het uitgangspunt is dat een handeling hetzij vrijgesteld is, hetzij vergunningslichtig is. Zo zullen kleinere aangebouwde bijgebouwen, zoals garages, veranda’s en carports, onder bepaalde voorwaarden vrijgesteld worden van melding en vergunning. Enkel tijdelijke handelingen met een grote omvang of impact komen nog in aanmerking voor het systeem van meldingsplicht.

Verder wordt de mogelijkheid voor gemeenten om vrijgestelde of niet-vergunningplichtige stedenbouwkundige handelingen toch vergunningsplichtig te maken, aan banden gelegd. Dit om paal en perk te stellen aan de complexiteit van regels voor vrijstellingen en meldingsplichtige handelingen waardoor burgers en bedrijven door de bomen het bos niet meer zien.

Het basisprincipe wordt dat enkel de Vlaamse Regering bepaalt welke handelingen vergunnings-, meldingsplichtig of vrijgesteld zijn. Gemeenten zullen enkel nog voor een limitatief vastgelegd aantal handelingen, een vergunningsplicht kunnen invoeren, zoals voor het vellen van specifieke bomen of voor ingrepen aan beschermd erfgoed.

In lijn met de beoogde vereenvoudiging van het vergunningstelsel, wordt ook een efficiëntere en meer oplossingsgerichte vergunningsprocedure betracht. Hiervoor is het wachten op de publicatie van het uitvoeringsbesluit dat de inwerkingtreding van de modulaire vergunningsprocedure regelt. Verwacht wordt dat ook deze nieuw regels pas tegen eind 2025 of begin 2026 van kracht zullen worden. Tot dan blijven de huidige procedures (de gewone en vereenvoudigde procedure) van toepassing op alle ingediende aanvragen.

Met de invoering van de modulaire vergunningsprocedure, komt er één uniforme basisprocedure van 60 dagen, die indien nodig uitgebreid kan worden met bijkomende modules afhankelijk van de aard en het voorwerp van de vergunningsaanvraag. Ook wordt de mogelijkheid om onregelmatigheden of onvolledigheden tijdens de procedure te remediëren of aan te vullen versoepeld.

Indien U hierover vragen hebt, kan U steeds bij terecht bij Mr. Koen Van Den Wyngaert en Mr. Emmy De Brouwer.